بازنشانی گذرواژه

ثبت نام املاک
برای فعال کردن زوم کلیک کنید
بارگیری نقشه ها
ما هیچ نتیجه ای پیدا نکردیم
نقشه باز
جستجوی پیشرفته
Your search results
1399/01/16

مساجد بازار تبریز

مساجد بازار تبریز

معمولا در هر شهر اسلامی تعداد مساجد و معابد آن نسبت مستقیمی با وسعت و تعداد جمعیت آن شهر دارد. شهر تبریز که از نیمه دوم قرن دوم اسلامی به صورت شهری بزرگ و مرکز ایالت و گاهی مرکز مملکت در آمده است، به موازات تأسيس بناهای بزرگ، مساجد عالی و مهم و با ارزشی در آن بنا گردیده است، تعداد این مساجد را مورخان و جغرافی نویسان و جهانگردان ایرانی و خارجی، در دورانهای مختلف از یکصد و پنجاه تا سیصد و بیست باب ذکر کرده اند.

اکنون در حدود سیصد باب مسجد در تبریز وجود دارد که در اغلب آنها مرتبا نماز جماعت برپا می شود اما ترتيب مجالس غالبا به ماههای محرم و رمضان اختصاص دارد. مساجد نو ساخت غالبا ستون و پوشش آهنی دارند ولی مساجدی که از دوران صفویه و اوایل دوره قاجاریه از طرف علما و امراء و بازرگانان و ثروتمندان بزرگ شهر بنا گردیده عموما سنگی و سقف ضربی آجری دارند. در این مقاله ما به معرفی چند باب از مساجد بازار تبریز که اهمیت هنری معماری و تاریخی دارند می پردازیم.

مطالب مرتبط : اجاره سوئیت در تبریز

مسجد جامع تبریز

مسجد جامع تبریز

مسجد جامع تبریز

مسجد جامع تبریز یکی از جاذبه های گردشگری تاریخی و مهم شهر تبریز است که در خیابان شهید مطهری واقع شده است. مسجد جامع تبریز که در کتاب‌های تاریخی از آن به عنوان «جامع کبیری» نیز نام برده شده، از ابتدای تأسیس، مسجد جامع شهر تبریز بوده و بازار تبریز، گرداگرد آن شکل گرفته است.

مسجد جامع 2 درب ورودی دارد که اولی از قسمت شمالی و از صحن اصلی به داخل مسجد راه دارد و راه ورودی دیگر مسجد در قسمت جنوبی آن است که به یک کوچه راه دارد و کوچه ی مذکور از قسمت غربی آن بن بست و مسدود است. ساختمان این مسجد به صورت کلی از گچ و آجر ساخته شده است. طاقهای بلند و مقرنس زیبا و گنبدهای ضربی رفیعی دارد. محراب زیبای مسجد چند قطعه ای است و از نوع رخام ساده ساخته شده است.

قسمتی از مسجد که از طرف شمال به طرف جنوب ساخته شده است در حدود 62 متر طول دارد، 34 متر از قسمت جنوبی مسجد، در مقایسه به سمت شمالی آن، باریکتر است و این به وضوح قابل مشاهده است.

ستون های پایه ای مسجد با هم دیگر تفاوت ظاهری و ساختاری دارند و بر حسب کاربردشان در هر قسمت از مسجد، استحکام بسیار زیادی دارند. استحکام بالا این مسجد، گویای حضور فردی با نفوذ و قدرت بالا در ساخته شدن این مسجد را دارد. همچنین جلوه ی زیبا و استحکام مسجد، توجه هر بازدید کننده ای را به مهارت و چیره دستی معمار این بنا جلب می کند.

نادر میرزای قاجار در کتابش آورده است که: این مسجد بسیار ساده و بی آرایش است و از کاشی ها و سنگ های زینتی ای که در سایر بناهای موجود در کشور از آن ها استفاده می شود، در این مسجد مستحکم استفاده نمی شود. آیات قرآن را به وضوح می توان بر دیوار های آن دید که با گچ به هنرمندی تمام نوشته و هک کرده اند. در قسمت پیشانی محراب مسجد با خط نستعلیق آیات قرآنی را نوشته اند که جلوه ای زیبا و روحانی به محراب بخشیده است. در درون بنا 2 تکه کتیبه وجود دارد، اولین کتیبه در سمت ورودی شمالی مسجد و در قسمت بالای آن قرار دارد. کتیبه ی دوم در داخل مسجد بر روی دیوار یکی ار اتاق های غربی قرار داده شده است و با خط علاالدین محمد تبریزی به زیبایی در چند خط نگاشته شده است و از خرابی ها و دستکاری های انسانی در امان مانده است و تاریخ و اصالت خود را حفظ کرده است.

مسجد امام جمعه (سبز) تبریز

مساجد بازار تبریز

معرفی مساجد بازار تبریز

مسجد امام جمعه در سمت شرق بازار و مسجد جامع و چند متری مدرسه طالبيه قرار دارد. تعداد 20 پایه از جنس سنگ با سرستون مقرنس و تعداد 30 گنبد به شکل و نوع ضربی در آن ساخته شده است. بر روی تمام ستون هایی که با شکلی منظم و در خطوط 4 تایی قرار گرفته اند، رنگ سبز زیبایی کشیده شده است.

نادر میرزا در وصف این بنا این چنین نوشته است که: بخاطر سبز بودن قسمت هایی از مسجد از جمله ستون هایش، این مسجد را مسجد سبز نیز می نامند و در بین اهالی شهر هم این نام را به کار می برند.

مسجد امام جمعه تبریز با هزینه و دستور تاجری دین دوست و با ایمان یعنی حاج علی بازرگان در تاریخ ۱۲۵۵ ه.ق  ساخته شده است. حاج علی از اهالی شهر خوی بوده است که شهری بسیار مهم و تاریخ بالا در آذربایجان است و مردمانی با ایمان و تاجران بسیار بزرگ و مطرح و بسیار ثروتمند دارد که خود و تلاش هایشان را وقف مردم و دین اسلام کرده بودند.

در گذر زمان، عدم توجه مردم و وجود رطوبت بسیار در این بنا، این مسجد را بدون استفاده رها کرده بودند. اما رنگ سبز زیبایی که در حدود 140 سال پیش با استادی و هنر تمام بر روی ستون های آن کشیده شده بود، هنوز هم با همان تازگی و طراوت قبلی، زیبایی خود را حفظ کرده و رخ نمایی می کند. در قسمت غربی مسجد امام جمعه تبریز، مسجدی با اندازه ی کوچک قرار دارد که به مسجد بزرگ راه دارد و فارغ از ستون های موجود در مسجد بزرگ است و امروزه هم قابل استفاده هستند.

مقالات مرتبط : جاذبه های گردشگری تبریز

مسجد اسماعیل خالا اوغلی تبریز

مسجد اسماعیل خالا اوغلی در طرف چپ و سمت جنوب مدرسه ی طالبیه در وسط مدرسه جعفریه و مسجد جامع عظیم قرار دارد، قسمت طولی مسجد از سمت شمالی به سمت جنوبی ساخته شده است.

این مسجد، 1 درب، 2 پنجره زیبا، 10 عدد ستون و 18 گنبد نوع ضربی دارد که درب و پنجره های ذکر شده به سمت دالان پشتی باز می شوند. ستون ها در 5 ردیف 2 تایی هستند و گنبدها شکل، ابعاد و اندازه های یکسانی دارند. در قسمت ورودی مسجد طاقی زیبا تعبیه شده است که در قسمت وسط و درست در بالای درب ورودی، آیه ی شریف بسم الله الرحمن الرحیم نوشته شده است. بعلاوه آیاتی از سوره ی توبه نیز در این قسمت نگاشته شده است.

آقای سلطان القرائی می نویسد: در گذشته این مسجد را با نام مسجد ملا محمدحسن پیش نماز می نامیده اند اما امروزه به آن مسجد خالا اوغلی گفته می شود و به این نام نیز شهرت دارد. نادر میرزای قاجار هم از  این مسجد به عنوان مسجد ملامحمدحسن پیشنماز یاد کرده است.

مسجد حاج صفرعلى تبریز

مسجد حاج صفرعلی تبریز

مسجد حاج صفرعلی تبریز

در قسمت یمنی دور از بازار تبریز، مدرسه ای با نام مدرسه ی حاج صفرعلی قرار دارد که در قسمت شمالی آن نیز مسجدی با همین نام و منصوب به حاج صفرعلی مرحوم ساخته شده است.

این مسجد بسیار زیبا و کم نظیر است و گنبد بزرگ و مناره های قد کشیده ای دارد که با کاشی های لاجوردی و آبی رنگ آراسته و پوشیده شده است و در گذر زمان و بر اثر زلزله های پیش آمده، قسمت هایی از آن فروریخته است. در سمت چپ و راست این مسجد، درهایی به قسمت های دیگر وجود دارد که این دو قسمت خود به صورت جداگانه، مساجد دیگری هستند. با باز شدن درها و پنجره های این مساجد بر روی هم، هر دو مسجد با مسجد بزرگ، تشکیل یک مسجد بزرگتر و کاملتر را می دهند.

سازنده ی این مسجد حاج صفرعلی خویی است که بازرگانی بزرگ از اهالی شهرستان خوی بوده است و معاصر با عصر عباس میرزای معروف که نایب السلطنه بوده است می زیسته است. مردمان شهر خوی، با اصالت و مسلمانان واقعی بوده اند که به گسترش و حیات اسلام حقیقی کمک بسیار کرده اند و نام شهر خوی را در میان سایر شهر های آذربایجان و ایران، درخشان کرده اند.

مسجد حاج صفرعلی امروزه نیز استوار و قابل استفاده است و در گذشته ی خود 2 امام جماعت بسیار سرشناس و بزرگ را در خدمت خود و پروردگار دیده است. این مسجد تنها مسجد در تبریز است که قبل از پیروزی انقلاب سال 1357، نماز جمعه در آن برگزار می شده است.

مسجد حاج صفرعلی به شکل بسیار عجیبی مستحکم و بسیار قوی ساخته شده است و بر خلاف سایر مساجد دیگر در بازار و حتی سایر مناطق شهر با وقوع بلایای طبیعی، هنوز هم استوار ایستاده است. در سال 1288 هجری سیلی در شهر تبریز به وقوع پیوست که بسیاری از مناطق شهر را درگیر خود کرد و بسیاری از اماکن شهری را تخریب کرد. آثار سیل در مسجد نیز هک شده است. در جریان این سیل مهیب، کل مسجد را آب گرفته بود و گواه این را نوشته ای از سال 1288 می دانند که نوشته شده آب تا این ارتفاع از دیوار بالا آمده بود.

مقالات مرتبط : جاذبه های طبیعی شهر تبریز

مسجد حجة الاسلام تبریز

در کل بازار تبریز یکی از معروف ترین و مشهورترین مساجد موجود، مسجد حجة الاسلام است که در سمت پایین مدرسه ی طالبیه و سمت راست مسجد جامع در محوطه ی مسجد جامع قرار دارد. این مسجد از سمت و قسمت جنوبی خود به دیوارهای گلی چند خانه ی قدیمی وصل است و از سمت غربی به کوچه ای وصل شده است که این کوچه عرض کمی دارد.

برای رفتن به داخل مسجد باید حدود 1 متری را با پله طی کرد. این مسجد دارای دو درب ورودی است که از کفشکن وارد می شود و این درب ها بسیار قدیمی و از جنس چوب هستند. 5 پنجره ی آهنی نیز بر دیوارهای مسجد قرار دارد که هواگیری و نورگیری مسجد را عهده دار هستند. این بنا از جمله مساجد بزرگی است که هنوز هم استوار و قابل استفاده است و قدمت زیادی دارد.

57 متر طول و 25 متر عرض این مسجد است. این مسجد دارای گنبدهای بسیار زیادی است و از جمله مساجد کثیر گنبد است. 40 ستون بار این تعداد گنبد را بر دوش کشیده اند. این ستون ها یه شکل 10 ضلعی منتظمی هستند که شکل منشور مانند دارند که زیبایی جالب توجهی هم دارند. از بین این 40 ستون موجود در این مسجد، 1 ستون متمایز و در ابعاد بزرگتری است که از گذشته در مسجد بوده است و هنر حجاری بر روی آن استفاده شده است. این ستون زیبا در اثر سیل و زلزله شکل اولیه ی خود را از دست داده است ولی کماکان عظمت و شکوه خود را حفظ کرده است.

در سمت چپ مسجد، بنایی شبیه به مسجد کوچک دیگری ساخته شده است که 10 ستون دارد. این مسجد در گذشته برای استفاده در زمستان بوده است. دلیل کوچکتر بودن مساجدی که در کنار مساجد بزرگ ساخته شده است نیز همین بوده است که برای تعداد نفرات پایین در زمستان مورد استفاده بوده است. دستور ساخت این مسجد توسط ملامحمدممقانی داده شده است که از علمای نجف و تبریز بوده است و در سال 1340 هجری و با کمک یاران و همراهان ایشان پس از 5 سال فعالیت به پایان رسید و نماز جماعت در آن دایر شد.

مسجد حسن پادشاه تبریز

مسجد حسن پادشاه

مسجد حسن پادشاه

بر طبق نوشته های بسیاری از مورخینی که خود از این مسجد دیدن کرده اند، این مسجد را سلطان حسن قویونلو ساخته است که طرح و معماری بسیار زیبایی دارد و یکی از قدیمی ترین مساجد در سطح شهر تبریز است.

در معماری مسجد حسن پادشاه، از مرمر و سرب بسیار زیادی استفاده شده است که اکنون دیگر قسمت کمی از آنها به یادگار مانده است. بر روی دیواره های این مسجد و ورودی ها و اتاقک های آن کتیبه ها و سنگ نوشته های متعددی از گذشته باقی مانده است. همچنین نقاشی های بسیار زیبایی از بوته های زیبای گل و غیره نیز بر دیوار های مسجد نقش بسته است.

بر طبق نوشته های باقی مانده از مورخان گذشته، در ابتدا در کنار این مسجد، مدرسه و بیمارستان بسیار بزرگی نیز دایر بوده است که این بیمارستان ظرفیت مراجعه 1000 نفر در طول روز را داشته است. سلطان حسن قویونلو پس از شکست جنگ در برابر عثمانی به تبریز بازگشته و در همین محل درگذشت و به خاک سپرده شد.

پس از او تولیت مسجد به خانواده ی مرحوم قاضی طباطبائی سپرده شد. قسمتی از مسجد نیز به طلاب دینی برای آموزه های مذهبی واگذار شد. قسمتی از مسجد نیز در اختیار اداره ی اوقاف بوده است که درآمدهای حاصل از این مجموعه را صرف بازسازی این مسجد قدیمی می کرده اند. این مسجد در بازار دوه چی لر و میدان صاحب الآمر قرار دارد.

مسجد نجاران تبریز

در 25 سال اول قرن 14 هجری، این مسجد توسط حاج میرزا تقی عینکی ساخته شده است. این مجموعه متشکل از بنای مسجد و حیاطی است که در سمت غربی این مسجد قرار دارد. این مسجد از 4 ستون آجری تشکیل یافته که بار زحمت 9 گنبد از جنس آجر را به دوش می کشند. حیاط این مجموعه با یک راهرو به مسجد متصل می شود. این مسجد در ابتدای ورودی سرای گرجیلر بازار نجاران تبریز قرار دارد.

مسجد بادکویه (مسجد شیخ الاسلام)

این مسجد با نام 2 تن از بزرگان تبریز شناخته می شود. نام شیخ الاسلام را بنا به نام بانی خود یعنی حاج میرزامحمود شیخ الاسلام دارد که چنین مسجد آبرومندی را در بازار تبریز ساخته است. نام مسجد بادکویه نیز از نام مرحوم حاج محمدآقا بادکویه ای گرفته است که در سال 1341 هجری شمسی بازارگانان و تاجران تبریز را تشویق کرد تا این مسجد را بازسازی و مرمت کنند.

مسجد سیدالمحققین یا مسجد مولانا تبریز

مسجد مولانا تبریز

معرفی مسجد مولانا تبریز

در انتهای بازارچه دباغ خانه که بوسیله بازارچه کوچکی به بازار صادقیه راه دارد مسجد بسیار جالب تاریخی بنا شده است.

نادر میرزا در ذیل توصیف مدرسه و بازار صادقیه تبریز می نویسد: از موقوفات این مدرسه حمامی بود بس نکو که اکنون ویرانه و مزبله است حال اگر کسی وارد بازار صادقیه شود از آن حمام ویرانه و مزبله اثری نمی بیند و در جای آن به مسجد دلگشا و مرتبی برمی خورد که در سال ۱۳۲۲ هجری قمری از طرف حاج میرزا محمدرفیع طباطبائی ملقب به نظام العلماء بزرگ خاندان دیبا ساخته شده است. طول این مسجد قریب بیست و پنج متر و عرض آن در حدود پانزده متر است، هشت ستون سنگی قطور دارد که پانزده گنبد یکنواخت آجری را نگهداشته اند ستونها همه سرستونهای سنگی دارند و در دو ردیف قرار گرفته اند. طول مسجد نیز از شمال به جنوب کشیده شده است.

نخستین امام این مسجد مرحوم حاج سیدالمحققین فرزند نظام العلماء بود که بعد از مراجعت از نجف اشرف چندسالی در همان مسجد اقامه جماعت کرد. حاج شیخ اسداله ممقانی هم سالها در همین مسجد به منبر می رفت. چون صحبتهای اجتماعی می کرد و معضلات جامعه و مشکلات روز را مورد بحث قرار می داد لذا جمع کثیری در پای منبر وی گرد آمدند. بعدها حاج سید المحققين سیاست را بر امامت ترجیح داد و از مشروطه خواهی جانبداری کرد و از سال ۱۳۰۰ هجری شمسی به بعد چند دوره وکیل شد و حتی به نیابت ریاست مجلس شورای ملی نیز رسید.

حاج شیخ اسداله ممقانی هم در سال ۱۳۰۹ شمسی از طرف داور وزیر دادگستری رضاشاه به تشکیلات جدید عدلیه دعوت شد و به عضویت دیوان عالی ممیز انتخاب گردید. در کابینه ساعد مراغه ای به وزارت دادگستری رسید، در دوره پانزدهم جزو وکلای تبریز به مجلس رفت و ریاست فراکسیون اتحاد ملی بزرگترین فراکسیون مجلس را به عهده گرفت بعد از افتتاح مجلس سنا از نخستین دوره سناتور تبریز شد. و بعد از حاج سیدالمحققین این مسجد متروک ماند و رو به خرابی نهاد تا در سال ۱۳۵۴ هجری قمری مرحوم حاج سیدعلی آقا مولانا در آن مسجد به اقامه نماز جماعت و تبلیغ احکام و تفسیر قرآن پرداخت و کم کم مسجد رونق گرفت و تعمیر و مرمت یافت و یکی از مساجد آباد و دایر تبریز به شمار آمد.

گرچه از بنای این مسجد هنوز یکصدسال نمی گذر و جزو آثار باستانی نمی توان شمرد اما از دو لحاظ ذکر آن ضروری بنظر رسید یکی اینکه ستونهای مسجد ساخت دوره صفوی و همانها هستند که در مسلخ و درون حمام به کار رفته بودند و دیگر اینکه از طرف خانواده ای ساخته شده که آن خانواده سابقه سیادت و سابقه نفوذ معنوی دارد.

مسجد شهدا یا مسجد شازدا (شاهزاده) تبریز

این مسجد در مسیر بازارچه کره‌نی‌خانا آلتی و امتداد بازار رنگی به بازار امیر، در خیابان معاصر، جنوب میدان شهدا واقع شده است. مسجد شهدا (شازدا) جلوخانی بزرگ، کفشکنی وسیع و فضائی باز و فراخ دارد ستونهای سنگی منظم و سرستونهای مقرنس و خواجه نشینها و صفحه های مرتب آن نشان می دهد که طراح و معمار آن از سوی مردمی نیرومند و مقتدر مأمور احداث این بنای عظیم بوده است.

مسجد قزللی یا مسجد خزینه تبریز

مسجد قزللی یا مسجد خزینه تبریز | مساجد بازار تبریز

مسجد قزللی یا مسجد خزینه تبریز

در قسمت جلویی بازار تبریز که از خیابان فردوسی به آن راه دارد، مسجد قزللی یا همان مسجد خزینه قرار دارد. این مسجد به نام حاج میرز ایوسف آقا نیز شهرت دارد و با این نام نیز شناخته می شود. این مسجد در ارتفاع 1 متری از سطح خیابان فردوسی قرار دارد و چند پله از سمت ورودی به آن راه دارد. این مسجد یک حیاط به شکل 3 ظلعی و مثلثی دارد که دارای 2 درب ورودی است یکی از درب ها به بازار نجاران و دیگری به خیابان فردوسی گشوده می شود.

این مسجد 12 ستون از جنس سنگ و 20 گنبد از جنس آجر دارد. این مسجد در ابعاد 24 متر در 20 متر است. مسجد قزللی در 25 سال آخر قرن 13 هجری قمری به دست مرحوم حاج میرزایوسف طباطبائی ساخته شده است. نام این مسجد بسیار قابل توجه است و بر اثر ماجرایی نام گذاری شده است.

در هنگام ساخت این مسجد وقتی که کف این مکان کنده می شد، دو کوزه ی قدیمی پر از طلا و نقره از آن پیدا شد و بازاریان و حاضران به آن حمله کردند و بخش زیادی از گنجینه را غارت کردند. پس از این اتفاق، دوباره هنگامی که این مکان کنده شد، کوزه ای دیگر از خاک بیرون کشیده شد که آن نیز پر سیم و زر بود. این کوزه را به نزد ولیعهد بردند و ایشان این سکه های بسیار ارزشمند را به حاج میرزایوسف داد تا عوایدش صرف ساختن این مسجد شود. در میان سکه ها، برخی سکه های بسیار قدیمی رومی بود که ارزش بسیار بسیار بالایی داشت و این سکه ها به بیرون از مرزها فروخته شدند. پولی که از این راه کسب شده بود صرف ساخته شدن مسجد شد.

نام قزللی یا خزینه نیز به دلیل وجود گنجینه و خزانه ی زیاد در این مکان بر این مسجد گذاشته شده است. حاج میرزایوسف طباطبائی سرانجام در سال 1310 هجری قمری در شهر مقدس مشهد چشم از جهان بربست و در آن شهر دفن گردید. از وی 6 فرزند به جای ماند که به مقام بلندی در طی تاریخ دست پیدا کردند.

مسجد مفیدآقا تبریز

در قسمت شرقی خیابان فردوسی و در کنار مسجد خزینه یا قزللی مسجد، مسجد مفیدآقا قرار دارد که توسط مرحوم آقاسیدکاظم مفید فرزند مرحوم شیخ ابولقاسم شیخ الاسلام بنا شده است. ساخت این بنا از سال 1310 آغاز شد و ساخت آن 5 سال طول کشید. مرحوم سیدکاظم، انسانی فاضل بود و به درجه ی اجتهاد رسیده بود و انسانی بسیار مهربان با دلی صاف و زودرنج بود. ایشان در سال 1343 شمسی از دنیا رفتند. خداوند ایشان را رحمت کرده و روحشان را قرین رحمت نماید.

مسجد شاه طهماسب تبریز (صاحب الامر)

یکی از مساجد بازار تبریز مسجد شاه طهماسب است که به آن مسجد صاحب الامر نیز گویند که در انتهای بازار مسگران و میدان تره بار صاحب الامر واقع است اکثر تاریخ نویسان و جهانگردان دوره صفویه، همه این معبد را مسجد شاه طهماسب ذکر کرده اند. این مسجد در جانب شرقی میدان صاحب آباد قرار گرفته است که یک گنبد و دو مناره بلند دارد نخست مسجد سلطنتی شاه طهماسب اول صفوی بود. در سال ۱۴۵ قمری به وسیله سپاهیان سلطان مراد چهارم عثمانی تخریب شد.

کاتب چلبی در کتاب جهان نما ضمن بحث از تبریز می نویسد: در قسمت شرقی میدان صاحب آباد متصل به جامع سلطان حسن، مسجد مزین دیگری وجود داشت که چون بنایش از شاه طهماسب بود عساکر عثمانی جابه جا خرابش کردند.

این مسجد پس از عقب نشینی عثمانیان دوباره آباد گردید. در زلزله شدید ۱۱۹۳ هجری قمری باز فروریخت. در سال ۱۲۰۸ هجری به وسيله جعفرقلی خان دنبلی ملقب به باتمانقلیچ پسر احمد خان تجدید بنا یافت.

در ۱۱ هجری قمری میرزا علی اکبرخان مترجم كتسولگری روس که مرد ثروتمندی بود به آئینه بندی قسمتی از بقعه و هلیز و تعمیرات آن اقدام کرد و صحن و مدرسه کنونی را احداث و موقوفاتی برای آنها تعیین نمود.

مسجد صادقیه تبریز

این مسجد در بازار صادقیه در سمت جنوب صحن بزرگ مدرسه صادقیه واقع شده است. ۳۰ ستون سنگی و ۳۰ گنید ضربی آجری دارد درب و پنجره های آن مشرف به شمال است بنایش در سال ۴۹۸ هجری قمری هنگام سلطنت شاه عباس دوم صفوی پایان یافت و پایش میرزامحمدصادق پسر صدرالدین محمد مستوفی است.

میرزامحمدصادق و برادرش میرزا محمدابراهیم ملقب به ظهير الدين هر دو مثل پدران خود از مقربان دربار صفوی و دارای سمت استيفاء و وزارت بودند. میرزا محمدصادق نخست مستوفی الممالک و وزیر آذربایجان بود بعد مأمور استیفای حقوق دیوانی دارالمؤمنین کاشان شد و سپس به وزارت كل فارس منصوب گردید.

وی قبل از عزیمت به مأموریت فارس طرح بنای مسجد و مدرسه صادقیه را ریخته بود در سال ۴۷ در فارس بود که خبر پایان یافتن بنای مسجد را به او رسانیدند و همچنان تا سال ۱۰۷۷ نخستین سال پادشاهی شاه سلیمان صفوی در شیراز بود که مژده اتمام بنای مدرسه و بازار و یخچال و حمام و سرابهای صادقیه را به او دادند.

مسجد کاظمیه (مسجد حاج ملاعلی مرندی)

در قسمت آخر بازار مسجد جامع، مسجد کاظمیه با نام دیگر مسجد حاج ملاعلی مرندی احداث گردیده است. این مسجد با خرج و هزینه ی سلیمان خان افشار و حمایت حاج ملاعلی مرندی  که یکی از پیشوایان شیخیه بودند، در سال ۱۳۷۱ ه.ق ساخته شد.

مسجد مجتهد تبریز

در جانب غربی بازار مسجد جامع رو به روی بازار نجاران بزرگترین و جالب ترین مسجد تبریز واقع شده است. سطح آن از کف بازار قریب یک متر پائین تر است. این مسجد شصت و سه ستون سنگی دارد که در هفت ردیف قرار گرفته اند. سقف مسجد با هشتاد گنبد ضربی آجری پوشیده شده است و پنجره های مسجد به شمال و غرب باز می شوند.

مسجد مقبره (مسجد شاه) تبریز

این مسجد در بازار تبریز و در راسته ی کفاشان بازار قرار دارد و مسجدی آباد و دایر است و امروزه رهگذران و بازاریان در آن نماز به جای می آورند. این مسجد از جمله مساجد متوسط زیربنای داخل بازار است که 625 مترمربع مساحت دارد و به شکل مربع است.

در داخل مسجد 9 ستون مختلف وجود دارد که به دو دسته تقسیم می شوند. تمام 9 ستون از جنس سنگ هستند و بسیار مستحکم و استوار هستند. 4 ستون از این 9 ستون به شکل 8 ضلعی و 5 تای دیگر به شکل 12 ضلعی هستند. تا سال 1193 ه.ق این مسجد 9 گنبد داشت ولی بر اثر وقوع زلزله سقف این مسجد فروریخت.

در این زلزله، حاج میرزامهدی قاضی طباطبائی که در مسجد شاه حاضر بود و به عبادت مشغول بود، به دلیل ریزش سقف، زیر آوار مدفون شده بود ولی با عنایات خداوند، ایشان زنده از زیر آوار بیرون آمدند. بر طبق گفته ی این بزرگوار، ایشان در زیر آوار نذر کرده بودند که اگر زنده از زیر آوار بیرون بیایند، مسجد شاه را بازسازی کنند و خدمات بسیاری به شهر تبریز اهدا نمایند. ایشان با عمل به نذرشان، این مسجد را بازسازی کرده و به شکل امروزیش تبدیل کنند.

حاج میرزامهدی قاضی طباطبائی همچنین قسمتی از راسته بازار، حمام، مسجد، مدرسه، یخچال، سرای قاضی را احداث کردند. ده ها عمل خیر دیگر همچون مسجد میرزامهدی هم از جمله خدمات ایشان می باشد. در سال 1341 با وفات این بزرگوار، قبر ایشان را در سردابی واقع در مسجد شاه دفن کردند. بعد از انقلاب اسلامی و با تغییر نام های شاهنشاهی، نام این مسجد را مقبره گذاشتند. بسیاری از فرزندان و نوادگان مرحوم قاضی، در نسل های مختلف در همین مسجد به خاک سپرده می شوند.

مسجد میرزاصادق آقا تبریز

این مسجد در بازار و قسمت شمالی راهرو مدرسه ی طالبیه و در نزدیکی بخش ورودی مسجد جامع قرار دارد. این مسجد از جمله مساجد بزرگ بازار است که دارای 23 ستون سنگی با قطر و ضخامت بالا است که دارای مقرنس های تراشیده شده ی زیبایی هم می باشد. این ستون ها بار 34 گنبد از جنس آجر را که شکلی نیم دایره ای دارند بر دوش می کشند.

نوع معماری و سنگ استفاده شده در ستون های داخل مسجد، گویای تاریخ و قدمت مسجد هستند. مرحوم آقامیرزامحمدعلی مجتهد دینوری سال ها این مسجد را در اختیار داشته است و در آن کلاس هاس دینی و نماز برپا داشته است. بعد از فوت وی تا 2 نسل بعد نیز امامت نماز در این مسجد بر عهده ی فرزندان این بزرگوار بوده است.

شهرت و شخصیت معنوی مرحوم میرزاصادق آقا باعث شد که این مسجد از زمان امامت وی به بعد به نام «مسجدمیرزاصادق آقا» معروف گردید.

مسجد میرزامهدی قاری یا مسجد شهیدی

مسجد میرزامهدی قاری در سمت جنوب بازار قدیم نجاران ساخته شده است. این مسجد از 24 ستون از جنس سنگ و 35 گنبد ضربی تشکیل یافته است. این مسجد به صورت شمالی جنوبی است و در این راستا طول دارد. ستون های این مسجد به صورت منظم در 4 ردیف در کنار هم چیده شده اند و سقف بلند این مسجد فضای دلبازی را به آن بخشیده است.

نادر میرزا می نویسد : این مسجد را به نام میرزامهدی مجتهد که پسر ملامحمدفاری و حافظ بود بنا نهاده اند. آقای حاج سیدعلی مولانا از پدر خود روایت می کرد که میرزامهدی قاری از شاگردان شیخ انصاری بوده چون به تبریز بازگشت حاج مهدی عمواردبیلچی، یکی از بازرگانان تبریز این مسجد را در مدت شش ماه بنا کرد تا مرحوم میرزامهدی قاری در آن جا اقامه نماز جماعت کند اکنون این مسجد را مسجد شهیدی نیز می گویند و وجه تسمیه آن چنین است که از سال ۱۳۲۱ هجری شمسی مرحوم آیت الله حاج میرزافتاح شهیدی که از مجتهدین اعلم و صاحب رساله و مورد احترام مردم تبریز بود چندسالی نماز ظهر و عصر را در آنجا می خواند و مسجد میرزاسلمان حكيم واقع در خیابان امام خمینی (ره) روبه روی کوچه میرزاسلمان نیز به مناسبت اینکه مرحوم شهیدی نماز مغرب و عشا را در آن بریا می داشت به مسجد شهیدی شهرت یافته است ولی همه نزدیکان وی می گویند که مرحوم آیت اله شهیدی همیشه مردم را از تغییر نام این هر دو مسجد منع می فرمود خدایش غریق رحمت فرماید.

مسجد خسروشاهی تبریز

مسجد خسروشاهی یکی از مساجد با اعتبار در تبریز است که علاقه مندان بسیار زیادی در بازار و سطح شهر دارد. این مسجد در قسمت راسته ی پنبه فروشان بازار بنا شده است. در گذشته امامت نماز جماعت در این مسجد را حاج میرابوالفضل خسروشاهی که مجتهدی قابل احترام در تبریز بوده است همراه با حاج سیداحمدآقا خسروشاهی، بر عهده داشته اند. این بنا، مسجدی آباد است و دارای ستون های سنگی و گنبد آجری است و به خیابان دارائی تبریز هم راه دارد.

پاسخ دهید